W zeszłym roku w poście pn. "Wakacyjne reminiscencje i piekielne ogórki", starałam się opisać nieco specjałów kuchni z okolic Suwalszczyzny, spod samej granicy z Litwą, gdzie od lat bywamy. W tym roku byliśmy tam krótko, ale za to nadzwyczaj intensywnie. Udało nam się wypróbować kolejnych specjałów tamtejszej kuchni, ale skupię się dziś na słodkościach z jakich słyną te rejony. A są to niewątpliwie sękacze i mrowiska.
Nie podam na nie dokładnego przepisu ale wszystko w swoim czasie.
Sękacz
Ten rodzaj ciasta rozpowszechnił się w Polsce za czasów Zygmunta Starego i królowej Bony, czyli w wieku XVI. Polacy przejęli przepis prawdopodobnie dużo wcześniej od plemienia Jaćwingów (nie mylić z Wikingami), których ciągle odbudowywaną osadę sprzed 1000 lat, można zwiedzić w okolicach Oszkini koło Puńska.
Wracając do ciasta - kto miał do czynienia z sękaczem, który można dostać w wielu cukierniach czy supermarketach, ten nie wie co znaczy prawdziwy sękacz. Niestety nie da się go upiec w domowych warunkach. Cały proces, spróbowałam ująć w rymowance, która jako reporterski opis, zostaje zapisana corocznie w księdze gości naszych agroturystycznych gospodarzy. Trudno to nazwać poezją, ale poniższy fragment chyba z grubsza przedstawia o co chodzi:
Sękacz upiec to jest sztuka
Wracając do ciasta - kto miał do czynienia z sękaczem, który można dostać w wielu cukierniach czy supermarketach, ten nie wie co znaczy prawdziwy sękacz. Niestety nie da się go upiec w domowych warunkach. Cały proces, spróbowałam ująć w rymowance, która jako reporterski opis, zostaje zapisana corocznie w księdze gości naszych agroturystycznych gospodarzy. Trudno to nazwać poezją, ale poniższy fragment chyba z grubsza przedstawia o co chodzi:
Sękacz upiec to jest sztuka
Lecz od czego jest nauka.
Stożek długi, z każdej strony
Pergaminem okręcony,
Jak na rożnie się obraca.
Kręcić nim to ciężka praca.
Inny podkładając drzewa,
Ciastem walec wciąż polewa.
A by ciasto było naj...
Kilkadziesiąt trzeba jaj.
Teraz przetłumaczę z polskiego na nasze. Ciasto tradycyjnie powinno piec się "na ogniu" i to z drzewa brzozowego. Przypomina trochę pieczenie kebaba, ale w pozycji poziomej. Faktycznie jest to rodzaj długiego, cienkiego stożka, który najpierw okręca się pergaminem a następnie stopniowo polewa ciastem i piecze. Stożek jest obracany z dość dużą prędkością przez cały czas. Myślę, że poniższe zdjęcia najlepiej wszystko wytłumaczą.
Tak wygląda pieczenie w sposób tradycyjny, Dzisiaj wprowadza się wiele udogodnień, choćby sztuczny ogień albo mechaniczne obracanie rożna. Natomiast wspomniane sękacze z supermarketu, robione są w sposób całkowicie zmechanizowany, nie mają nawet sęków, że o smaku nie wspomnę.
A jeśli chodzi o proporcje użytych do wypieku składników, to na jednego średniego sękacza potrzeba około 40 jaj, 1 kg mąki, 1 kg cukru i 1 litr śmietany plus jeszcze parę innych drobiazgów. Sękacz na zdjęciu powyżej miał długość 1 metra a na ciasto zużyto 80 jajek.
My zakupiliśmy w tym roku malucha ale i ten jak widać miał zacne sęki.
Mrowisko
To chyba mój faworyt, który jest zupełnie inny. Lekki, delikatny i słodki. Ten deser pochodzi z Litwy a początkowo pojawiał się tylko w bogatych domach. Właściwie to rodzaj naszych faworków, tylko podany w nieco inny sposób. Z ciasta faworkowego wykrawane są niekoniecznie równiutkie prostokątne kawałki, które po usmażeniu w głębokim tłuszczu układane są warstwami na kształt mrowiska. Każdą z warstw polewa się płynnym miodem i posypuje makiem i rodzynkami. Fantazja.
Zabiorę się za nie na pewno w karnawale i wtedy wstawię dokładny przepis.
